Mae Drysau Agored yn 诺yl ledled Ewrop sy鈥檔 dathlu treftadaeth a phensaern茂aeth a gynhelir drwy gydol mis Medi fel rhan o Ddiwrnodau Treftadaeth Ewrop. Mae 日本av片 yn gwahodd trigolion lleol ac ymwelwyr fel ei gilydd i ddarganfod treftadaeth gyfoethog yr ardal trwy raglen o ymweliadau a digwyddiadau arbennig. Bydd cyfle i gyfranogwyr ddysgu mwy am yr hanes sydd wedi llunio ein trefi, ein cymoedd a鈥檔 cymunedau, a鈥檜 dylanwad ar y byd ehangach.
Mae Drysau Agored yn rhoi cyfle i bawb archwilio adeiladau a safleoedd hanesyddol yn rhad ac am ddim, gan gynnwys llawer nad ydynt fel arfer ar agor i鈥檙 cyhoedd.
Mae鈥檙 诺yl yn cychwyn 5 a 6 Medi 2026, pan fydd cloc tref enwog Tredegar yn agor ei ddrws bach i ymwelwyr o 10am i 12.30pm. Yn 168 mlwydd oed, y cloc yw鈥檙 cloc haearn talaf sy鈥檔 sefyll ar ei ben ei hun yn y DU, gydag uchder o 72 troedfedd (22 metr). Gall ymwelwyr ddysgu mwy am ei hanes cyfareddol a dringo cyfres o ysgolion i鈥檙 brig.
Er mwyn osgoi siom, anogir ymwelwyr i archebu ar-lein drwy . Mae tocynnau am ddim ond nhw yw鈥檙 unig ffordd i sicrhau ymweliad.
Ar 6 Medi, bydd Sefydliad Glowyr Llanhiledd yn agor ei ddrysau o 11am i 3pm. Mae鈥檙 adeilad rhestredig Gradd II yn parhau i ffynnu fel canolfan gymunedol, lleoliad digwyddiadau a safle o ddiddordeb hanesyddol. Wedi鈥檌 agor yn 1906, mae鈥檙 鈥楽tiwt鈥� yn dathlu ei ben-blwydd yn 120 oed yn 2026 ac mae wedi nodi鈥檙 garreg filltir gyda rhaglen o ddigwyddiadau arbennig drwy gydol y flwyddyn.
Mae鈥檙 adeilad wedi cadw llawer o鈥檌 nodweddion gwreiddiol ac mae鈥檔 ymestyn dros dri llawr. Mae neuadd drawiadol Ithel yn ganolbwynt trawiadol, tra bod y ganolfan dreftadaeth yn cynnig cyfle i ymwelwyr archwilio arteffactau, ffotograffau a chofnodion sy鈥檔 ymwneud 芒鈥檙 Stiwt a鈥檙 gymuned leol. Bydd ymwelwyr yn gallu cymryd rhan mewn teithiau tywys am ddim, mwynhau arddangosfeydd arbennig a pherfformiadau cerddorol, a gweld murlun dathlu鈥檙 Stiwt.
Yn ddiweddarach yr un diwrnod, bydd Eglwys Sant Illtyd yn Abertyleri yn agor i鈥檙 cyhoedd o 2.30pm i 4.30pm. Ystyrir gan lawer mai鈥檙 eglwys hon yw鈥檙 adeilad hynaf sydd wedi goroesi ym Mlaenau Gwent. Mae鈥檙 fynwent fawr, sydd fwy neu lai yn grwn, yn adlewyrchu ei tharddiad Celtaidd, tra bod y cyfeiriad ysgrifenedig cynharaf at yr eglwys yn ymddangos mewn cerdd sy鈥檔 dyddio o鈥檙 nawfed neu鈥檙 ddegfed ganrif yn Llyfr Du Caerfyrddin.
Mae鈥檙 gangell hynafol, y t诺r trawiadol a鈥檙 tu mewn gwyngalchog syml yn dwyn i gof llymder a symlrwydd ei tharddiad mynachlogaidd. Mae鈥檙 fynwent yn cael ei chynnal fel d么l blodau gwyllt ac mae鈥檔 cynnig golygfeydd panoramig ar draws Cwm Ebwy Fawr a Chwm Ebwy Fach.
Mae gr诺p ymroddedig o wirfoddolwyr yn gofalu am yr eglwys ac maent yn awyddus i rannu ei hanes gydag ymwelwyr. Mae pob rhan o鈥檙 fynwent wedi鈥檌 chofnodi鈥檔 llawn, gan ddarparu adnodd gwerthfawr ar gyfer ymchwil hanes teulu.
Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet Cyngor 日本av片 dros yr Economi a Lle:
鈥淢ae G诺yl Drysau Agored yn gyfle gwych i archwilio rhai o safleoedd hanesyddol mwyaf diddorol 日本av片, y mae llawer ohonynt heb fel arfer ar agor i鈥檙 cyhoedd. Mae rhaglen eleni yn cynnig cyfle i ymwelwyr ddarganfod ein hadeilad hynaf sy鈥檔 sefyll, dringo ein cloc tref eiconig, a phrofi treftadaeth unigryw Sefydliad Glowyr Llanhiledd. Edrychwn ymlaen at groesawu trigolion ac ymwelwyr i鈥檙 digwyddiadau arbennig hyn.鈥�
Mae Diwrnodau Treftadaeth Ewrop yn fenter gan Gyngor Ewrop. Yng Nghymru, caiff y digwyddiad ei gyd-drefnu gan Cadw, tra bod sefydliadau partner yn trefnu digwyddiadau cyfochrog yn Lloegr a鈥檙 Alban. Ers ei lansio yn 1991, mae鈥檙 fenter wedi denu miliynau o ymwelwyr i safleoedd sy鈥檔 cymryd rhan ledled Ewrop bob blwyddyn.
Gellir dod o hyd i fanylion llawn digwyddiadau Drysau Agored yn